Interprofessioneel Akkoord 2011-2012: wie profiteert? wie betaalt ?

Premier Leterme en zijn ministers zijn kwistig met hun felicitaties. VBO-toponderhandelaar Pieter Timmermans spreekt over een “baanbrekend en historisch” akkoord… In vakbondskringen roept het voorstel verzet op. Zorgt dit akkoord voor uw koopkracht en job of…pampert het de aandeelhouders?

Meer zekerheid of meer onzekerheid over uw koopkracht en sociale rechten?

De tekst van het Interprofessioneel Akkoord (IPA) opent plechtig: “Het IPA moet bijdragen tot sociale stabiliteit in de schoot van de bedrijven”. Een beetje meer stabiliteit, zekerheid voor onze koopkracht, voor onze jobs…. Wie wil dat niet?

De vraag is wel: zorgt dit ontwerpakkoord voor zekerheid of stabiliteit voor de 2,5 miljoen werknemers uit de privésector of laat het de champagnekurken knallen bij aandeelhouders en bedrijven? En wie betaalt de crisis in dit IPA?

In 2008 rolde de financiële crisis over de wereld. De bankiers moesten gered worden, maar de kleine man kon met alle moeite een deel van zijn spaarcentjes en pensioensparen beschermen.

In 2009-2010 sloten aandeelhouders met veel gemak bedrijfszetels. Met als gevolg afdankingen en tijdelijke werkloosheid voor arbeiders en bedienden.

Vandaag roepen dezelfde patroons en regering op tot “verantwoordelijkheidszin voor de moeilijke budgettaire situatie.” Ondertussen wordt er via fiscale achterpoorten wel duchtig in de staatskas gegraaid door dezelfde bedrijfswereld. Dankzij de fiscale achterpoort van de notionele intrestaftrek betalen 50 multinationals in België maar 0,57  % belasting op hun globale winst van 42 miljard. En dat terwijl een interim metaalarbeider met een maandloon van 1400 euro daarop 24 % belastingen mag neerdokken. Staalreus ArcelorMittal maakt 1,3 miljard winst, maar betaalt slechts 496 euro (!) belasting. Tegen deze praktijken wordt niet ingegrepen? Noemt men dat zijn verantwoordelijkheid opnemen.?

Wie wint en wie verliest er bij dit IPA?

1.“Verregaande loonmatiging” schrijft beurskrant De Tijd.

De Tijd is aangenaam verrast dat men “instemt met een verregaande loonmatiging, hoewel de bedrijfswinsten weer hoge toppen scheren”. Dit IPA garandeert de grootste loonmatiging sinds 15 jaar. Wat staat in het akkoord?

Men behoudt de indexstijging maar van een echte koopkrachtverhoging is er geen sprake; in 2012 is er een mogelijke verhoging van 0,3 %.

Voor 2011-2012 komt dit feitelijk neer op een koopkrachtverlies. Met de forse prijsstijgingen van benzine en diesel - die sinds 1993 uit de index werden gehaald - is 0,3 % zelfs niet genoeg om de koopkracht te behouden. Een delegee zei ons: “0,3 % zou neerkomen op 6 à 7 euro per maand… daar kunt ge de stijging van de brandstof van uw auto nog niet mee betalen”.

Op weg naar het Duitse armoedemodel?

Voor het VBO is dat het te volgen model. Het aantal mensen die dreigen in de armoede verzeild te geraken is in Duitsland tussen 2005 en 2009 met 2.630.000 toegenomen.. 20 % van de Duitse werknemers verdient minder dan 10 euro bruto per uur. Dit IPA lijkt die spiraal naar beneden te volgen. Want de CRB (Centrale Raad voor het Bedrijfsleven) schat de stijging van de loonkosten in de buurlanden ( Frankrijk, Nederland, Duitsland) op 5 % voor 2011- 2012.

Wat eist het VBO in dit IPA? Een stuk minder: men spreekt over mogelijke index van 3,9 % in 2011-2012. Dus 3,9 %+ 0,3 % te onderhandelen = maximum 4,2 %. Dus inleveren tegenover de mogelijke 5 % in de ons omringende landen….

Als alle landen de volgende jaren die weg volgen, zal men uiteindelijk uitkomen bij de Duitse armoedelonen. Bovendien is in dit IPA ook de eis van verhoging van de bruto minimumlonen door het VBO van de tafel geveegd.

Een dwingende loonstop

De vakbonden hebben altijd terecht een volledige vrijheid tot onderhandelen geëist voor de sectoren. In het verleden werden de cijfers in het IPA altijd als “indicatief” of richtinggevend beschreven in de teksten, een garantie voor onderhandelingsvrijheid.

Vandaag gaat het over een dwingend maximum van 0.3 %. De vakbonden mogen in de sectoren dus nog onderhandelen over punten en komma’s. Het IPA wordt zo een dwangbuis voor de arbeidersbeweging.

Een opening om de index in 2011 aan te vallen?

De patroonsorganisatie Unizo is blij met de clausule in het IPA om het effect van de energieprijzen te bestuderen. De patroons willen gas, elektriciteit…uit de index halen.

De Tijd is optimistisch: “Het lijkt erop dat een aanpassing bespreekbaar wordt, bijvoorbeeld om het effect van de stijgende energieprijzen op de loonindexering te milderen.”

2. Een goedkoper ontslagrecht  voor de werkgevers, minder bescherming voor de bedienden. En… meer uitgaven voor de sociale zekerheid

Het VBO kan haar enthousiasme voor dit IPA niet wegsteken. Waarom?

Het huidig ontslagsysteem maakt het de patroons in België moeilijker om dbedienden te ontslaan. De patroons liggen niet wakker van het slecht statuut van de arbeiders. Ze willen vooral de ontslagvergoedingen van de bedienden verminderen. Dit IPA ondergraaft het bediendestatuut: de opzegvergoedingen voor de lagere bedienden zullen verminderen met 2 % en die van de “hogere” bedienden zullen dalen met 10 %.

De patroons krijgen flexibiliteit in de schoot geworpen. Zoals voor de arbeiders, komt er ook een systeem van technische werkloosheid voor bedienden. De factuur wordt doorgeschoven naar de gemeenschap.

De opzegvergoedingen voor arbeiders wordt licht verhoogd, maar afgewenteld op de gemeenschap: een deel wordt betaald door de RVA en een deel wordt betaald zonder sociale en fiscale lasten.

De aanpassing van het “arbeiders-bediendenstatuut” is een “compromis”, geschreven op de maat van de werkgevers.

De ABVV-bediendenvakbond noemt dit IPA “onaanvaardbaar”. De Vlaamse ABVV-metaal noemt de stappen voor de metaalarbeiders “te klein en ongeloofwaardig”.

3.Een nieuw Generatiepact in 2011?

In 2005 verzetten de vakbonden zich tegen het Generatiepact. In dit IPA worden de bestaande akkoorden rond brugpensioen op 56 jaar voor nachtarbeid/bouw verlengd.

Maar er zit een addertje onder het gras: ”de sociale partners zullen in de schoot van de Nationale Arbeidsraad tegen eind oktober 2011 een grondige evaluatie maken van het Generatiepact overeenkomstig de wettelijke bepalingen.” Patroons eisen hiermee dat de deur wordt opengezet om in 2011 het langer werken terug op de dagorde te zetten via een nieuw Generatiepact.

Diverse vakbondscentrales eisen vandaag een beter en sociaal rechtvaardig IPA. In 2000 en 2004 bewezen de vakbonden dat ze met acties en betogingen een volwaardig IPA konden afdwingen.